Pasta do zębów jako złożony preparat

Powszechna akceptacja stosowania past do zębów poprawiających stan zdrowia jamy ustnej doprowadziła do wykorzystywania ich jako skutecznego preparatu złożonego zawierającego środki o działaniu kosmetycznym i leczniczym. Świadczyć o tym może duża liczba dostępnych w sklepach marek i rodzajów past do zębów. Jednym z ograniczeń włączania środków zapewniających dodatkowe korzyści do past o wykazanym działaniu przeciwpróchnicowym było zachowanie pierwotnych zalet produktu. Wiązało się to z prowadzeniem dokładnych badań w ramach procesu tworzenia preparatów o wielokierunkowym działaniu w celu uzyskania pewności, że każdy składnik może pełnić swoją rolę w obecności pozostałych. Jest to dokładnie ta sama sytuacja, która miała miejsce w odniesieniu do stosowania NaF jako substancji czynnej i środków abrazyjnych na bazie wapnia w pierwszych pastach do zębów - problemem była kompatybilność składników. W trakcie procesu opracowywania i wprowadzania na rynek nowych produktów, każdy producent musiał przebadać nowy preparat w celu wykazania, że nowy dodatek lub składnik nie zakłóca działania substancji czynnej, zapewniając równocześnie dodatkowe korzyści. W tabeli 1 przedstawiono chronologicznie ważne wydarzenia dotyczące prac nad pastami o złożonym działaniu kosmetycznym i leczniczym. Jedną z najciekawszych zmian było dodanie wodorowęglanu sodu do składu past.
Produkt wprowadzony przez firmę Church & Dwight zawierał sodę oczyszczoną, której tradycyjnie używały wcześniejsze pokolenia. Popularność tych produktów spowodowała, że wszyscy inni producenci również włączyli do swojej oferty taką pastę. Produkty do higieny jamy ustnej firmy Dwight & Church posiadały największą zawartość wodorowęglanu sodu (65%), natomiast wielkość ta dla past Colgate i Crest wynosiła około 25%.
Pomimo że powszechnie uważano, że wodorowęglan sodu jest bardziej agresywnym środkiem abrazyjnym, to ostatecznie okazał się mieć łagodniejsze działanie, niż inne częściej stosowanie środki (51). Kolejnym produktem, który z powodu zainteresowania wpłynął na rynek na wiele następnych lat, były pasty wybielające zęby. Środki wybielające były dostępne w gabinetach stomatologicznych, ale nie można było ich kupić w aptekach bez recepty. Jedną z pierwszych prób wybielania było usuwanie przebarwień zewnątrzpochodnych przy pomocy dostępnych środków do kontroli kamienia nazębnego. Preparaty te były zoptymalizowane i przebadane pod kątem usuwania przebarwień oraz kontroli kamienia nazębnego. Przebarwienia wewnątrzpochodne zazwyczaj wymagają zastosowania nadtlenków lub karbamidów, które mają właściwości wybielające. Wprowadzenie na rynek pasków Crest Whitestrips zapoczątkowało erę środków do wybielania przeznaczonych do stosowania przez pacjentów, którzy mogli poprawiać swój uśmiech w domu (52). Producenci past do zębów byli również świadomi zainteresowania estetycznymi korzyściami ze stosowania produktów do higieny jamy ustnej ze strony konsumentów, dlatego na rynku pojawiły się ulepszone preparaty usuwające przebarwienia, zapobiegające powstawaniu przebarwień, ograniczające ilość kamienia i wybielające. Działanie kosmetyczne past pozostaje w centrum zainteresowania od końca lat 90. XX wieku.
Na efekt wybielania składa się pierwotna funkcja oczyszczają past, polegająca na usuwaniu kamienia i przebarwień, jak również usuwanie przebarwień wewnątrzpochodnych przez środki wybielające, które zmieniają odcień zębów. Wskutek takich starań powstała technologia podwójnego działania wybielającego (53). W tabeli 2 przedstawiono różne działania past oraz standardowo stosowane w tym celu składniki. Obecnie pasty zawierają kilka takich składników, przez co wykazują wielokierunkowe działanie. Niedawno podjęto próbę stworzenia pasty zapewniającej większość działań wymienionych w tabeli 2. Przykładem jest pasta Colgate Total wprowadzona w latach 90., zawierające 0,3% triklosan, 2% Gantez oraz 0,243 NaF i środek abrazyjny na bazie dwutlenku krzemu. Przeprowadzono rozległe badania w celu uzyskania Znaku Jakości ADA dla działania chroniącego przed zapaleniem dziąseł, płytką nazębną i próchnicą. Ulepszoną wersją tej pasty jest Colgate Total Plus Whitening, którą opisano w specjalnym wydaniu czasopisma Journal of Clinical Dentistry w 2002 roku (54). Preparat skutecznie zwalcza próchnicę, płytkę nazębną, zapalenie dziąseł, przykry zapach z ust oraz wybiela zęby. Zamiast korzystać z istniejących składników wybielających, takich jak miękkie środki abrazyjne na bazie dwutlenku krzemu, firma Procter & Gamble opracowała bardziej skuteczny preparat usuwający przebarwienia i kamień dzięki zastosowaniu heksametafosforanu sodu, będącego środkiem aktywnym budującym powierzchnię wapniową (ang. calcium surface active builder, CASAB). Wcześniejsze prace nad zachowaniem działania przeciwpróchnicowego przy obecności nowego polimeru heksametafosforanowego (który nie jest środkiem abrazyjnym) przeprowadzono w warunkach in vitro (55), in situ (56), a następnie w ramach badań klinicznych (57). Jednym z problemów związanych ze środkami CASAB jest ich stabilność hydrolityczna w wodnej fazie konwencjonalnych past do zębów. Opracowanie technologii opakowań z dwoma przedziałami umożliwiło dodatnie składników polipirofosforanowych, takich jak heksametafosforan sodu. Stosowanie tego nowego środka również opisano w specjalnym wydaniu czasopisma Journal of Clinical Dentistry z 2002 r.58 Ciągły rozwój podwójnego systemu wybielającego doprowadził do powstania opatentowanego systemu "Polyfluorite". System Polyfluorite zawiera stabilizowany fluorek cyny i jednocześnie zapewnia korzyści estetyczne dzięki heksametafosforanowi sodu - środkowi CASAB. Dlatego środek CASAB jest zastosowany w celu ograniczania odkładania się kamienia nazębnego, wybielania przez usuwanie przebarwień zewnątrzpochodnych oraz zapobiegania powstawaniu przebarwień, podczas gdy fluorek cyny w systemie Polyfluorite zwalcza płytkę nazębną i zapalenie dziąseł, zapewnia długotrwałe działanie przeciwbakteryjne, znosi nadwrażliwość, hamuje czynne ogniska próchnicowe i odświeża oddech. Ten nowy preparat nosi nazwę Crest PRO-HEALTH.
W celu potwierdzenia korzyści z zastosowania składników systemu Polyfluorite przeprowadzono ponad 70 badań. Opis tej nowej technologii jest dostępny online w czasopiśmie Compendium (59). Technologia ta jako pierwsza łączy udowodnione działanie przeciwpróchnicowe, zwalczające płytkę nazębną, zapalenie dziąseł, nadwrażliwość i kamień nazębny. ADA przyznało w 2006 r. Znak Jakości tej paście o wielokierunkowym działaniu.
Zgodnie ze sformułowaniem znaku "zatwierdzenie pasty do zębów Crest PRO-HEALTH przez Radę ADA ds. Naukowch oparte jest na stwierdzeniu tego, że pasta pozwala skutecznie zwalczać i ograniczać próchnicę, zapalenie dziąseł oraz płytkę naddziąsłową, znosić nadwrażliwość zębów nieobjętych innymi procesami chorobowymi oraz wybielać zęby przez usuwanie powierzchownych przebarwień pod warunkiem stosowania zgodnie z zaleceniami". Jedna pasta zapewnia obecnie większość potrzebnych działań dzięki opracowaniu nowych technologii i preparatów.
Zmiana ta pokazała, że siły rynkowe w dalszym ciągu leżą u podstaw rozwoju i poprawy produktów przeznaczonych dla konsumentów. Opracowane pasty o działaniu leczniczym w dużej mierze przyczyniły się do zmniejszenia częstości występowania próchnicy w krajach uprzemysłowionych. Kwestią otwartą pozostaje to, czego mogą się spodziewać konsumenci ze strony nowych lub istniejących technologii. Czy nanotechnologia stanie się ważnym elementem w przyszłości? Czy stosowanie past do zębów w postaci preparatów złożonych stanie się powszechniejsze? Czy powstaną preparaty przeznaczone do profilaktyki lub leczenia raka jamy ustnej i innych chorób ogólnych? Możemy tylko czekać i obserwować wprowadzane na stale zmieniający się rynek innowacyjne preparaty .